12.10.2021

Na grobie powstańca śląskiego Alojzego Gabora pojawił się znak „Tobie Polsko”

Znak „Tobie Polsko”. Źródło: IPN Znak „Tobie Polsko”. Źródło: IPN

Na grobie pochowanego na cmentarzu w Mikołowie uczestnika powstań śląskich sierżanta sztabowego Alojzego Gabora pojawił się we wtorek znak pamięci „Tobie Polsko”. To część akcji Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach z okazji setnej rocznicy powstań śląskich.

Alojzy Gabor urodził się 9 sierpnia 1897 r. w Kobyli. Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W czasie I powstania śląskiego brał udział w walkach pod Rzuchowem i Pszowem jako dowódca kompanii 1 Batalionu 4 Pułku Piechoty Raciborskiej.

W czasie II powstania śląskiego był zastępcą dowódcy batalionu i dowódca kompanii brał udział w walkach w Gołkowicach i Godowie. Następnie zaangażował się w działalność plebiscytową. Podczas III powstania śląskiego pełnił funkcję adiutanta dowódcy w Pułku Piechoty Raciborskiej. 23 maja 1921 r. podczas walk pod Olzą został ciężko ranny.

Po zakończeniu działań powstańczych Gabor został komendantem powiatowym i likwidatorem powstania na powiat raciborski aż do dnia wkroczenia na jego teren Wojska Polskiego. Za działalność został odznaczony Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi oraz Krzyżem POW. Zmarł 22 sierpnia 1961 r. w Mikołowie.

W czasie II powstania śląskiego był zastępcą dowódcy batalionu i dowódca kompanii brał udział w walkach w Gołkowicach i Godowie. Następnie zaangażował się w działalność plebiscytową. Podczas III powstania śląskiego pełnił funkcję adiutanta dowódcy w Pułku Piechoty Raciborskiej. 23 maja 1921 r. podczas walk pod Olzą został ciężko ranny.

Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r., w dniu setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 na 8 cm, wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”.

Proporzec jest wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. „Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie” - zaznacza IPN.

Historycy przypominają, że dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.(PAP)

autor: Krzysztof Konopka

kon/ pat/

Copyright

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.