Gen. Edward Śmigły-Rydz. Źródło: PAP/CAF/Reprodukcja

Polsko-łotewska grupa operacyjna, dowodzona przez gen. Edwarda Śmigłego-Rydza, rozpoczęła uderzenie na Dyneburg, wypierając z niego bolszewików.

Banknot - 100 marek polskich. Źródło: Wikimedia Commons

Na podstawie uchwały Sejmu Ustawodawczego marka polska stała się prawnym środkiem płatniczym na obszarze państwa polskiego.

Maciej Biesiadecki, pierwszy komisarz generalny RP w Wolnym Mieście Gdańsku. Źródło: NAC

Maciej Biesiadecki został pierwszym komisarzem generalnym RP w Wolnym Mieście Gdańsku.

Wkroczenie wojsk polskich do Pucka - "zaślubiny Polski z morzem". 10.02.1920. Źródło: NAC

W Pucku odbyły się symboliczne zaślubiny Polski z Bałtykiem. W czasie uroczystości generał Józef Haller mówił: "Teraz wolne przed nami światy i wolne kraje. Żeglarz polski będzie mógł dzisiaj wszędzie dotrzeć pod znakiem Białego Orła, cały świat stoi mu otworem".

Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa na Górnym Śląsku - przyjazd na Śląsk przewodniczącego Komisji generała Henri Le Rond. Powitanie na dworcu kolejowym. 1920 r. Źródło: NAC

Nad obszarami plebiscytowymi na Górnym Śląsku kontrolę przejęła Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa, powołana Traktatem Wersalskim.

Wojciech Korfanty. Źródło: BN Polona

Powołano Polski Komitet Plebiscytowy z siedzibą w Bytomiu, pod kierownictwem Wojciecha Korfantego.

Wiceadmirał Miklós Horthy, nowo wybrany regent Węgier w parlamencie węgierskim; za nim premier Károly Huszár. 1.03.1920. Źródło: Wikimedia Commons

Zgromadzenie Narodowe przywróciło na Węgrzech monarchię; regentem Królestwa Węgier wybrany został admirał Miklos Horthy.

Głównodowodzący sił zbrojnych Rosji sowieckiej Siergiej Kamieniew zatwierdził plan uderzenia na Zachód przez Polskę. 

Marszałek Józef Piłsudski. Źródło: BN Polona

Na prośbę Ogólnej Komisji Weryfikacyjnej Józef Piłsudski przyjął stopień Pierwszego Marszałka Polski; oficjalna uroczystość wręczenia buławy marszałkowskiej odbyła się 14 listopada 1920 r. podczas uroczystości na placu Zamkowym w Warszawie, po zwycięskiej wojnie polsko-bolszewickiej.

Generał Antoni Listowski (pierwszy z lewej) podczas rozmowy z atamanem Semenem Petlurą (drugi z lewej). 04.1920. Źródło: NAC

W Warszawie podpisano polsko-ukraińską umowę międzyrządową, nazywaną powszechnie umową Piłsudski-Petlura; strona polska uznawała niezawisłość Ukrainy i jej władz - Dyrektoriatu z Semenem Petlurą na czele; linię graniczną między Polską i Ukrainą stanowić miała dawna granica między Rosją i Austro-Węgrami.

Płk Bronisław Gembarzewski. Źródło: Wikimedia Commons/Muzeum Wojska Polskiego

Dekretem Naczelnego Wodza marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie utworzono Muzeum Wojska Polskiego. Pierwszym dyrektorem MWP został jego współtwórca płk Bronisław Gembarzewski, historyk wojskowości i muzealnik.

Semen Petlura I Edward Śmigły-Rydz na dworcu w Kijowie. 1920 r. Fot.PAP/CAF-Reprodukcja

Rząd RP zawarł konwencję wojskową z Semenem Petlurą, przywódcą Ukraińskiej Republiki Ludowej, dotyczący wspólnej walki przeciwko Armii Czerwonej.

Oddziały wyruszające na front defilują przed Naczelnym Wodzem marszałkiem Józefem Piłsudskim. 04.1920. Źródło: CAW

Wojna polsko-bolszewicka: Początek ofensywy wojsk polskich na wschodzie - tzw. wyprawy kijowskiej.

Żołnierze 1 Pułku Piechoty Legionów podczas zagonu samochodowego na Żytomierz. 04.1920. Źródło: CAW

Wyprawa kijowska: Wojska polskie zajęły Żytomierz i Berdyczów.

Ataman Semen Petlura i gen. Edward Śmigły-Rydz na dworcu w Kijowie. 10.05.1920. Źródło: CAW

Wojska polskie i ukraińskie - prowadząc ofensywę przeciw Armii Czerwonej - wkroczyły do Kijowa; była to część koncepcji J. Piłsudskiego, zakładającej powstanie niepodległej Ukrainy, sprzymierzonej z Polską.

Michaił Tuchaczewski. Źródło: Wikimedia Commons

Wojna polsko-bolszewicka: Wojska sowieckie Frontu Zachodniego pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego rozpoczęły ofensywę na Białorusi.

Kawaleria Budionnego w marszu przez Ukrainę. 1920 r. Fot. CAW

Kontrofensywa Armii Czerwonej na Ukrainie.

Szef węgierskiej delegacji hrabia Albert Apponyi przed siedzibą francuskiego MSZ. 04.06.1920. Źródło: Wikimedia Commons

W Trianon podpisany został traktat pokojowy pomiędzy państwami Ententy i Węgrami, które uznane zostały za sukcesora pokonanych w I wojnie światowej Austro-Węgier. Na mocy traktatu Węgry utraciły ponad 70 proc. terytorium Królestwa Węgierskiego, około 30 proc. Węgrów znalazło się poza obszarem państwa węgierskiego.

Leopold Skulski. Źródło: NAC

Dymisja rządu Leopolda Skulskiego.

Odwrót wojsk polskich spod Kijowa. 06.1920. Źródło: CAW

Wojska polskie dowodzone przez gen. Edwarda Śmigłego-Rydza opuściły Kijów i walcząc wycofywały się w kierunku Żytomierza.

Defilada słuchaczy Szkoły Morskiej w Tczewie. Źródło: NAC

W Tczewie utworzono Szkołę Morską.

Władysław Grabski. Źródło: NAC

Powołano rząd z Władysławem Grabskim na czele.

Naczelnik Państwa Józef Piłsudski. 1920 r. Źródło: BN Polona

Sejm wobec zagrożenia sowieckiego powołał Radę Obrony Państwa. W jej skład weszli: Naczelnik Państwa (jako przewodniczący), marszałek Sejmu, 10 posłów wybranych przez Sejm, premier, 3 ministrów wybranych przez rząd oraz 3 przedstawicieli armii wybranych przez Naczelnego Wodza.

Przeprawa polskich oddziałów przez Bug w czasie odwrotu spod Kijowa. Lato 1920 r. Źródło: CAW

Generalna kontrofensywa Armii Czerwonej na Białorusi; w wyniku przerwania polskich linii obronnych nad Autą i Berezyną nastąpił odwrót wojsk polskich na całym froncie.

Władysław Grabski. Źródło: NAC

W Spa podpisany został układ pomiędzy państwami Ententy a Polską, która zobowiązała się do podjęcia rokowań i podpisania rozejmu z Rosją sowiecką.

Przekazanie głosów regionu w budynku Rejencji Olsztyńskiej 16 sierpnia 1920 r. Źródło: Wikimedia Commons

Na Warmii, Mazurach i Powiślu odbył się plebiscyt; większość opowiedziała się za przynależnością terenów plebiscytowych do Niemiec.

Panorama Mińska. Źródło: BN Polona

Wojna polsko-bolszewicka: Armia Czerwona zajęła Mińsk.

Panorama Wilna. 1920 r. Źródło: BN Polona

Wojna polsko-bolszewicka: Litwa podpisała z Rosją sowiecką traktat, który przewidywał przekazanie stronie litewskiej m.in. zajętego przez Armię Czerwoną Wilna, Grodna, Brasławia i Lidy; w zamian Litwa zgodziła się na przemarsz wojsk sowieckich przez jej terytorium.

Wilno, widok na katedrę św. Stanisława. Źródło: BN Polona

Wojna polsko-bolszewicka: Armia Czerwona zajęła Wilno.

Konstanty Wolny, marszałek Sejmu Śląskiego w latach 1922-1935. Źródło: NAC

Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o reformie rolnej oraz Statut Organiczny Województwa Śląskiego.

Panorama Grodna. Źródło: BN Polona

Wojna polsko-bolszewicka: Armia Czerwona zajęła Grodno.

Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski (Polrewkom), początek sierpnia 1920 r. W centrum: Feliks Dzierżyński, Julian Marchlewski, Feliks Kon. Źródło: Wikimedia Commons

W Smoleńsku bolszewicy powołali Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski (Polrewkom).

Dowódca sowieckiego Frontu Południowo-Zachodniego Aleksandr Jegorow. Źródło: Wikimedia Commons

Wojna polsko-bolszewicka: Rozkaz głównodowodzącego Armii Czerwonej Siergieja Kamieniewa: Front Zachodni pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego uderzać ma na Warszawę, natomiast Front Południowo-Zachodni dowodzony przez Aleksandra Jegorowa ma atakować Lwów.

Premier Rządu Obrony Narodowej Wincenty Witos (z prawej) i wicepremier, Ignacy Daszyński. Źródło: Wikimedia Commons

Wojna polsko-bolszewicka: Powstał Rząd Obrony Narodowej pod przewodnictwem Wincentego Witosa.

Lord Edgar Vincent d' Abernon. Źródło: Wikimedia Commons/Bundesarchiv

Do Warszawy przyjechała francusko-brytyjska misja wojskowo-polityczna pod przewodnictwem ambasadora brytyjskiego w Berlinie lorda Edgara Vincenta d`Abernona.

Członkowie Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski w Białymstoku. W centrum Feliks Dzierżyński. Źródło: Wikimedia Commons

Wojna polsko-bolszewicka: Armia Czerwona zajęła Białystok.

Rynek w Cieszynie w okresie międzywojennym. Źródło: BN Polona

Rada Ambasadorów podjęła decyzję w sprawie podziału Księstwa Cieszyńskiego, Spiszu i Orawy.

„Manifest do polskiego ludu roboczego miast i wsi” ogłoszony przez Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski. Źródło: BN Polona

Wojna polsko-bolszewicka: Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski ogłosił „Manifest do polskiego ludu roboczego miast i wsi”, w którym zapowiedział utworzenie polskiej republiki sowieckiej.

Brześć nad Bugiem. Brama wjazdowa fortu. Źródło: NAC

Wojna polsko-bolszewicka: Armia Czerwona zdobyła Brześć nad Bugiem.

Papież Benedykt XV. Źródło: Wikimedia Commons

Papież Benedykt XV skierował do biskupów świata przesłanie „O zmiłowanie Boga nad nieszczęsną Polską”.

Polscy żołnierze w czasie posiłku na froncie pod Warszawą. 08.1920. Źródło: CAW

Wojna polsko-bolszewicka: Początek przegrupowania wojsk polskich przed Bitwą Warszawską.

Patrol Armii Czerwonej w okolicach Warszawy. 08.1920. Źródło: CAW

Wojna polsko-bolszewicka: Wojska sowieckie dotarły do Wisły.

Oficerowie 55. Poznańskiego Pułku Piechoty odznaczeni Krzyżem Walecznych za wojnę 1920 r. Źródło: CAW

Wojna polsko-bolszewicka: Rada Obrony Państwa ustanowiła Krzyż Walecznych.

Obrońcy Płocka w czasie budowy umocnień. 08.1920. Źródło: CAW

Wojna polsko-bolszewicka: Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę na przedmoście Warszawy. Od północy wojska sowieckie nacierały na Płock, Toruń i Włocławek.

Marszałek Józef Piłsudski. 1920 r. Źródło: NAC

Wojna polsko-bolszewicka: Józef Piłsudski z Warszawy wyruszył do frontowej kwatery w Puławach, gdzie objął dowództwo nad formowaną grupą uderzeniową.

Gen. Józef Haller na froncie pod Radzyminem. 08.1920. Źródło: CAW

Wojna polsko-bolszewicka: początek Bitwy Warszawskiej. Walki o Radzymin, Ossów, Nieporęt, Okuniew.

Sztab 5 Armii; pierwszy od lewej gen. Władysław Sikorski. 13.08.1920. Źródło: CAW

Bitwa Warszawska: 5 Armia gen. Władysława Sikorskiego rozpoczęła działania zaczepne znad Wkry.

Obraz Jana Henryka Rosena "Śmierć księdza Skorupki". Źródło: NAC

Bitwa Warszawska: W walkach pod Ossowem zginął ks. Ignacy Skorupka, kapelan Wojska Polskiego; jego śmierć stała się symbolem bohaterstwa i poświęcenia za Ojczyznę.

Polscy żołnierze przy stanowisku karabinów maszynowych w rejonie Radzymina. 08.1920. Źródło: PAP/Archiwum

Bitwa Warszawska: zacięte walki wojsk polskich z Armią Czerwoną m.in. pod Radzyminem, Zielonką i Ossowem oraz w rejonie Modlina, nad Wkrą i pod Nasielskiem.

15. Dywizja Piechoty podczas natarcia na odcinku Wiązowna-Emów. 16.08.1920. Źródło: CAW

Bitwa Warszawska: Początek polskiej kontrofensywy znad Wieprza.

Andrzej Mielęcki. Źródło: Wikimedia Commons

W Katowicach zamordowany został przez niemieckich nacjonalistów Andrzej Mielęcki, lekarz, założyciel polskich towarzystw i organizacji na Śląsku; w 1920 r. członek Polskiej Komisji Plebiscytowej na Górnym Śląsku.

Obraz Stanisława Batowskiego Kaczora "Polskie Termopile" (bitwa pod Zadwórzem). Źródło: NAC

Wojna polsko-bolszewicka: pod Zadwórzem niedaleko Lwowa ochotniczy batalion dowodzony przez kpt. Bolesława Zajączkowskiego stoczył heroiczną walkę z przeważającymi siłami sowieckiej 1. Armii Konnej Siemiona Budionnego.

Grupa powstańców śląskich. Źródło: NAC

W nocy z 19 na 20 sierpnia wybuchło II Powstanie Śląskie.

Lwów, kondukt pogrzebowy poległych w bitwie pod Zadwórzem. 18.09.1920. Źródło: BN Polona

Wojna polsko-bolszewicka: bitwa pod Lwowem. Wojska polskie odzyskały Brześć.

Dowódca sowieckiego Frontu Południowo-Zachodniego Aleksandr Jegorow. Źródło: Wikimedia Commons

Wojna polsko-bolszewicka: Początek odwrotu Armii Czerwonej na Froncie Południowo-Zachodnim, dowodzonym przez Aleksandra Jegorowa.

Alfons Zgrzebniok, dowódca II powstania śląskiego. Źródło: NAC

Zakończenie II powstania śląskiego; dzień wcześniej Międzysojusznicza Komisja Plebiscytowa ogłosiła rozwiązanie niemieckiej policji i powołała Policję Górnego Śląska o polsko-niemieckim składzie.

Wilno w okresie międzywojennym. Nz. Katedra. Źródło: BN Polona

Wojna polsko-bolszewicka: Wojska litewskie zajęły Wilno, po wycofaniu się z niego Armii Czerwonej.

S. Budionny wśród żołnierzy konarmii. Źródło: Wikimedia Commons

Wojna polsko-bolszewicka: W bitwie pod Komarowem polska kawaleria odniosła zwycięstwo nad sowiecką 1 Armią Konną.

Józef Piłsudski i Edward Śmigły-Rydz przed bitwą nad Niemnem. Źródło: Wikimedia Commons

Wojna polsko-bolszewicka: Początek zwycięskiej dla Wojska Polskiego bitwy z Armią Czerwoną nad Niemnem.

Polska delegacja przed wyjazdem na rozmowy pokojowe z bolszewikami w Rydze. 14.09.1920. Źródło: CAW

Wojna polsko-bolszewicka: Początek konferencji pokojowej w Rydze.

Suwałki. Kościół katedralny św. Aleksandra. Źródło: NAC

W Suwałkach podpisany został układ polsko-litewski, dotyczący m.in. przebiegu linii demarkacyjnej.

Gen. Lucjan Żeligowski. Źródło: NAC

Z rozkazu Józefa Piłsudskiego dowódca 1. Dywizji Piechoty Litewsko-Białoruskiej gen. Lucjan Żeligowski, zajął Wilno i Wileńszczyznę, proklamując utworzenie Litwy Środkowej.

W Rydze delegacje polska i sowiecka podpisują preliminaria pokojowe oraz umowę rozejmową. 12.10.1920. Źródło: CAW

W Rydze delegacje polska i sowiecka podpisały preliminaria pokojowe oraz umowę rozejmową.

Gen. Lucjan Żeligowski w czasie mszy św. przed katedrą w Wilnie. 1920 r. Źródło: BN Polona

Gen. Lucjan Żeligowski proklamował powstanie Litwy Środkowej, nad którą sprawował władzę jako naczelny dowódca.

Mapa Polski. 1920 r. Źródło: BN Polona

Wojna polsko-bolszewicka: Wojska polskie zajęły Mińsk.

Marszałek Józef Piłsudski. 1920 r. Źródło: NAC

Zawieszenie broni w wojnie polsko-bolszewickiej: na całym froncie wstrzymano działania wojenne; „Kraj, co w dwa lata potrafił wytworzyć takiego żołnierza, jakim wy jesteście, może spokojnie patrzeć w przyszłość” – pisał w rozkazie do polskich żołnierzy Józef Piłsudski.

Posterunek Straży Granicznej w Kolibkach - granica Polski i Wolnego Miasta Gdańska. 1927 r. Źródło: NAC

Rada Ambasadorów proklamowała Gdańsk Wolnym Miastem.

Uroczystość wręczenia buławy marszałkowskiej Józefowi Piłsudskiemu w Warszawie. 14.11.1920. Źródło: NAC

W Warszawie odbyła się uroczystość wręczenia Józefowi Piłsudskiemu buławy marszałkowskiej.

Marszałek Józef Piłsudski we Lwowie z okazji odznaczenia miasta orderem Virtuti Militari. 22.11.1920. Źródło: BN Polona

Lwów jako pierwsze i jedyne miasto w II RP został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari; uroczystej dekoracji dokonał marszałek Józef Piłsudski.

Defilada uczniów Szkoły Morskiej w Tczewie. Źródło: NAC

W Tczewie została otwarta Szkoła Morska, przeniesiona następnie do Gdyni.

Województwo krakowskie. 1928. Źródło: BN Polona

Sejm Rzeczpospolitej uchwalił ustawę, reorganizującą podział administracyjny dawnego zaboru austriackiego i utworzył województwa: krakowskie, lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie.